Leżysz w sypialni, a z kratki pod sufitem dobiega rozmowa z salonu, choć ściana jest solidna. To nie cienkie mury, tylko przesłuch: wspólny kanał rekuperacji bez tłumienia przenosi głos jak rura. Pomaga tłumik albo skrzynka rozprężna z okładziną dźwiękochłonną na każdym odgałęzieniu.
Którędy głos przechodzi z salonu do sypialni?
W rekuperacji wszystkie pomieszczenia łączy jedna sieć kanałów. Głos, który trafia do kratki w salonie, nie zatrzymuje się na ścianie. Płynie przewodem dalej, aż znajdzie wylot w innym pokoju. Fachowcy nazywają to przesłuchem akustycznym, po angielsku cross-talk.
Najgorzej wypadają rozdzielacze, w których nikt nie przewidział tłumienia. Kanał zamienia się wtedy w rurę akustyczną, która spina sypialnię z salonem albo z łazienką. Sam oglądałem domy, w których kratki dzieliły 3-4 metry i porządna ściana, a mimo to dało się rozróżnić słowa. Przy odbiorze nikt tego nie zauważa, bo w pustym domu nikt nie rozmawia. Kłopot wychodzi dopiero po wprowadzeniu się.
Tłumienie musi siedzieć na odgałęzieniach
Skoro dźwięk wędruje kanałem, trzeba go wygasić po drodze, zanim dotrze do sąsiedniego pokoju. Są dwa sposoby i najlepiej, gdy oba trafiają do projektu:
- Tłumik akustyczny na każdym odgałęzieniu – montowany na przewodzie prowadzącym do konkretnego pomieszczenia, przerywa akustyczne połączenie między pokojami.
- Skrzynka rozprężna (plenum) z okładziną dźwiękochłonną – stoi między kanałem a anemostatem. Okładzina pochłania dźwięk, a sama skrzynka uspokaja przepływ, więc przy kratce mniej szumi.
Kluczowe jest słowo „każdym”. Tłumik przy samej centrali walczy z szumem wentylatora, ale przesłuch idzie inną drogą: z pokoju przez rozdzielacz do pokoju. Dlatego tłumienie trzeba umieścić tam, gdzie kanały się rozchodzą.
Co da się dołożyć w wykończonym domu?
Tłumiki można dołożyć także po wykończeniu, ale tylko tam, gdzie kanały są dostępne. Jeśli przewody biegną w miejscu, do którego da się dojść bez kucia, montaż jest prosty. Gdy są zabudowane, naprawa robi się trudniejsza, a w skrajnych przypadkach kończy się przebudową fragmentu sieci.
Zacząłbym od sypialni, bo tam przesłuch przeszkadza najbardziej. Nawet jeden tłumik na odgałęzieniu do sypialni potrafi wyraźnie poprawić komfort. Jeżeli dostęp jest do kilku przewodów, warto od razu zabezpieczyć te, które łączą pokoje do spania z salonem i łazienką.
Tłumiki akustyczne kosztują zwykle 500-2000 zł za instalację. Na tle ceny całego systemu wentylacji to niewielka pozycja, a różnicę słychać każdego wieczoru.
Normy hałasu jako punkt odniesienia przy reklamacji
Hałas od instalacji wentylacyjnych w Polsce reguluje norma PN-B-02151-2:2018-01. W pokojach w dzień, od 6:00 do 22:00, limit wynosi 35 dB(A), w kuchniach i łazienkach 40 dB(A). W nocy, od 22:00 do 6:00, w pokojach dopuszczalne jest 25 dB(A). Te wartości obejmują całe wyposażenie techniczne łącznie, więc w pomiarze liczy się też na przykład pracujące centralne ogrzewanie.
Gdy wykonawca twierdzi, że wszystko jest w porządku, poproś o pomiar wzorcowanym miernikiem i protokół odbioru. Taki pomiar kosztuje zwykle 300-600 zł, a dokumentacja może posłużyć do rozliczenia wykonawcy i jako dowód w reklamacji. Wiele instalacji po montażu nie jest dobrze wyregulowanych, co kończy się większym hałasem i gorszą wentylacją.
Pamiętaj, że instalacja może formalnie spełniać przepisy, a mimo to przenosić rozmowy między pokojami. Wtedy protokół nie zastąpi tłumika na odgałęzieniu do sypialni, który rozwiązuje sam problem.
