Masz w kotłowni węgiel, ekogroszek albo gaz? Od 2028 r. te paliwa obejmie unijny system ETS2, a koszt uprawnień do emisji CO₂ sprzedawcy najpewniej doliczą do ceny opału. Pellet, brykiet i drewno opałowe zostają poza systemem. Nikt nie będzie też liczył dymu z twojego komina.
Czym palisz? Lista paliw objętych ETS2
Najprościej zacząć od tego, co dziś trafia do twojego kotła. ETS2 dotyczy paliw kopalnych, które kupują domy jednorodzinne i mniejsi odbiorcy. Biomasa jest z niego wyłączona.
- Objęte ETS2: węgiel kamienny, ekogroszek, gaz ziemny i olej opałowy.
- Poza ETS2: pellet drzewny, brykiet i drewno opałowe.
- Prąd: nie podlega ETS2, więc pompa ciepła czy grzejnik elektryczny nie dostaną nowej opłaty paliwowej.
Przy prądzie jest jedno zastrzeżenie. Elektrownie spalające węgiel i gaz od 2005 r. rozliczają emisje w starszym systemie ETS1, który obejmuje duże zakłady i fabryki. Ten koszt już teraz wpływa na taryfy za energię elektryczną.
Kto płaci za uprawnienia?
Klienci często pytają mnie, czy po 2028 r. ktoś przyjdzie sprawdzać, ile dymu leci z komina. Nie przyjdzie. ETS2 nie jest podatkiem, który właściciel domu rozlicza w urzędzie skarbowym, i żaden urząd nie będzie kontrolował prywatnego kotła.
Uprawnienia do emisji kupują i umarzają dystrybutorzy oraz importerzy węgla, gazu ziemnego i oleju opałowego. To oni są stroną systemu. Ten wydatek z dużym prawdopodobieństwem przerzucą jednak na klientów w cenie sprzedawanego paliwa. Płacisz więc pośrednio, przy każdym zakupie opału albo w rachunku za gaz.
45 euro to próg, a nie sufit ceny
W rozmowach wraca przekonanie, że Unia ustaliła maksymalną cenę emisji na 45 euro za tonę CO₂. To nieporozumienie. Te 45 euro liczone jest w cenach z 2020 r. i waloryzowane o inflację, a jego zadaniem jest uruchomienie rezerwy stabilizacyjnej, nazywanej MSR2.
Działa to tak: jeśli cena uprawnień utrzymuje się powyżej progu przez określony czas, na rynek trafia dodatkowa pula uprawnień. Większa podaż ma hamować wzrost ceny. Po ostatnich uzgodnieniach w UE ta pula wzrosła z 20 do 40 mln uprawnień. Wentyl bezpieczeństwa jest więc mocniejszy, ale ceny nie blokuje. Przy dużym popycie w całej Europie notowania mogą wyjść ponad próg.
Ile może to kosztować? KOBiZE przytaczało scenariusze agencji BloombergNEF. W wariancie bazowym cena uprawnień mogłaby wynieść około 100 euro za tonę w pierwszych latach działania systemu i około 122 euro w 2030 r. To modelowe projekcje, a nie urzędowa stawka. Na końcowe notowania wpłyną harmonogram wdrożenia, wielkość rezerwy i tempo odchodzenia od węgla w budynkach.
Co możesz zrobić przed 2028 r.
Unia utworzyła Społeczny Fundusz Klimatyczny. Razem ze współfinansowaniem krajowym ma mieć ponad 86 mld euro, a pula dla Polski ma sięgać około 11 mld euro. Nie jest to jednak rekompensata dla każdego, kto ma kocioł gazowy czy węglowy. Pomoc trafi najpierw do gospodarstw dotkniętych lub zagrożonych ubóstwem energetycznym. Większość pieniędzy pójdzie na inwestycje, czyli docieplenie domów, wymianę okien i pompy ciepła.
Dlatego zamiast czekać na zwrot, lepiej zmniejszyć zapotrzebowanie domu na ciepło. W starym, nieocieplonym budynku kompleksowa termomodernizacja, czyli izolacja ścian i dachu oraz nowe okna, może obniżyć zużycie energii nawet o 50–70 proc. W nowszych domach efekt będzie mniejszy, ale wciąż zauważalny.
Zanim wymienisz kocioł, sprawdź, ile ciepła dom naprawdę traci. Do 2028 r. zostało trochę czasu, więc warto go wykorzystać na dotacje, na przykład z programu Czyste Powietrze, i zaplanować zmianę ogrzewania bez pośpiechu. Mniejsze zapotrzebowanie na ciepło oznacza mniej spalonego paliwa, niezależnie od tego, czy wybierzesz pompę ciepła, kocioł na pellet, czy zostaniesz przy gazie.
