Listopad, pierwsze przymrozki i odruch: owinąć stos drewna folią, żeby nie zmókł. Nie rób tego. Folię albo plandekę zostaw w garażu, a stos przykryj tylko od góry blachą falistą lub daszkiem. Boki muszą zostać odkryte, bo to przez nie wiatr wywiewa wilgoć z polan.
Co się dzieje pod folią owiniętą dookoła stosu?
Folia zatrzymuje deszcz, ale zatrzymuje też parę wodną, którą oddają polana. Pod szczelnym okryciem robi się szklarnia: ciepło, wilgotno i bez ruchu powietrza. Drewno zamiast schnąć łapie pleśń, a z czasem zaczyna gnić.
Świeżo ścięte drewno ma w sobie nawet 50–60 proc. wody. Do bezpiecznego palenia potrzeba mniej niż 20 proc. Każdy tydzień pod folią to tydzień, w którym ta różnica stoi w miejscu.
Mokre polana w piecu czy kominku oznaczają słabe grzanie, okopconą szybę, więcej dymu i sadzę osadzającą się w przewodzie kominowym. A sadza w kominie to nie tylko kłopot przy czyszczeniu, ale realne zagrożenie.
Blacha od góry, boki odkryte
Stos przykrywa się wyłącznie z góry. Najprościej położyć na nim blachę falistą albo postawić prosty daszek. Chodzi o to, żeby deszcz i śnieg nie padały na polana od góry, a cała reszta miała dostęp do powietrza.
Boki zostają otwarte przez całą zimę. Wiatr przechodzi wtedy przez szczeliny między polanami i od razu zabiera wilgoć, zanim ta zdąży osiąść wokół drewna jak mokra poduszka.
Jeśli nie masz blachy pod ręką, Skandynawowie mają na to sposób: najwyższą warstwę układają ciasno, korą do góry. Kora działa wtedy jak dachówka i odprowadza wodę, a stos pod nią dalej oddycha.
Jak wysoko nad ziemią i jak daleko od ściany?
Drugi typowy błąd to stos rzucony prosto na trawę i dosunięty do ściany domu albo garażu. Od spodu polana ciągną wodę z gruntu, a od tyłu nie mają żadnego przewiewu.
- 15–20 cm nad gruntem – drewno kładę na paletach, grubych legarach albo cegłach.
- 20–30 cm od ściany – tyle wolnego miejsca zostawiam za stosem, żeby powietrze opływało go z każdej strony.
- Strona południowa lub zachodnia – tam jest najwięcej słońca, a miejsce powinno być też dobrze przewiewne.
Słońce nagrzewa polana i wypycha z nich wodę, wiatr ją odbiera. Zacieniony kąt za domem to słabe miejsce na drewno, nawet jeśli jest wygodnie blisko drzwi.
Polana łupane na 5–8 cm
Dobre przykrycie to połowa sukcesu, druga zaczyna się przy pieńku. Grube klocki schną bardzo długo, a cienkie szczapy o średnicy około 5–8 cm oddają wodę dużo szybciej.
Łupanie świeżego drewna zwiększa powierzchnię, przez którą ucieka wilgoć, prawie czterokrotnie. Warto też naruszyć korę, bo trzyma wodę w środku jak izolacja. Nie trzeba jej zdzierać w całości, wystarczy ją rozbić albo miejscami zerwać.
Szczapy układam z prześwitami, najlepiej na krzyż: jedna warstwa wzdłuż, następna w poprzek. Kto ma miejsce, może postawić norweski okrągły kopiec z pustym szybem w środku. Nagrzane powietrze ucieka nim do góry i zasysa świeże od dołu. To miły dodatek, ale nie zastąpi suchego podłoża i dachu zamiast folii.
Skąd wiadomo, że drewno nadaje się do palenia?
Zwykłe sezonowanie na wolnym powietrzu trwa od roku do dwóch lat. Przy przewiewnym stosie i dobrze połupanych polanach twarde gatunki potrafią zejść poniżej 20 proc. wilgotności w 6–8 miesięcy. Takie wyliczenia opierają się m.in. na książce „Porąb i spal” Larsa Myttinga.
Najpewniej sprawdza to wilgotnościomierz. Mierzę nim środek świeżo rozłupanej szczapy, a nie jej powierzchnię. Bez miernika pomaga prosty test: suche polana uderzone o siebie wydają czysty, dzwoniący dźwięk, a w ogniu nie syczą.
Jeśli drewno jest tylko trochę za wilgotne, przynieś porcję do domu na 48 godzin przed paleniem i trzymaj w koszu blisko źródła ciepła. Rozpalaj na suchej, drobnej rozpałce, a grubsze polana kładź dopiero na mocny żar.
