Masz przed sobą rachunek za prąd i słyszysz, że kilowatogodzina kosztuje prawie trzy razy więcej niż przy gazie? Policzyłem to na konkretnych cenach: 0,87 zł za prąd i 0,30 zł za gaz. Pompa ciepła i tak daje tańsze ciepło niż kocioł gazowy o sprawności 90%, jeśli jej SCOP przekracza około 2,61.
Rachunek za 1 kWh ciepła, policzony w złotówkach
Przyjmuję ceny, które dobrze oddają polską relację 2,9:1: gaz po 0,30 zł/kWh i prąd po 0,87 zł/kWh. Kocioł gazowy ma sprawność 90%, czyli z każdej kilowatogodziny gazu oddaje do grzejników 0,9 kWh ciepła. Pompa ciepła z jednej kilowatogodziny prądu robi tyle kilowatogodzin ciepła, ile wynosi jej SCOP.
- Kocioł gazowy: 0,30 zł podzielone przez 0,9 daje około 33 grosze za 1 kWh ciepła.
- Pompa ze SCOP 2,5: 0,87 zł podzielone przez 2,5 to około 35 groszy. Drożej niż gaz.
- Pompa ze SCOP 3,0: 29 groszy. Już taniej niż kocioł.
- Pompa ze SCOP 4,0: około 22 grosze, czyli wyraźnie poniżej gazu.
Punkt, w którym oba źródła ciepła kosztują tyle samo, wypada przy SCOP około 2,61. Poniżej tej wartości wygrywa gaz, powyżej pompa. Różnica między 2,5 a 3,0 wygląda na kosmetyczną, a przenosi cię z jednej strony granicy na drugą.
Czym jest SCOP i dlaczego to on rządzi rachunkiem?
SCOP to sezonowy współczynnik efektywności. Mówi, ile kilowatogodzin ciepła pompa oddaje średnio przez cały sezon grzewczy z jednej kilowatogodziny prądu. To średnia z całej zimy, z mroźnymi tygodniami włącznie, a nie wynik z jednego łagodnego dnia.
Pompa nie spala paliwa, tylko przenosi ciepło z otoczenia do instalacji grzewczej. Dlatego z kilowatogodziny prądu potrafi zrobić kilka kilowatogodzin ciepła, a kocioł z kilowatogodziny gazu zawsze zrobi mniej niż jedną, bo część energii traci po drodze. Ta przewaga zjada różnicę w cenach. Cena prądu ustawia poprzeczkę, a SCOP decyduje, czy ją przeskoczysz.
Dlatego przy wyborze pompy patrzyłbym najpierw na prognozowany SCOP dla konkretnego domu, a dopiero potem na cennik prądu. Przy relacji 2,9:1 prąd jest drogi, a mimo to urządzenie pracujące ze SCOP 4,0 grzeje wyraźnie taniej od kotła.
Co w praktyce ściąga SCOP w dół
Ta sama pompa w dwóch różnych domach może dać zupełnie inny wynik. Na sezonowy współczynnik wpływają:
- Temperatura zasilania instalacji – im cieplejszą wodę pompa musi przygotować, tym mniej ciepła wyciska z kilowatogodziny prądu.
- Izolacja budynku – słabo ocieplony dom potrzebuje więcej ciepła i wyższej temperatury w grzejnikach.
- Pogoda – mroźny sezon obniża średnią z całej zimy.
- Dobór i regulacja – źle dobrana albo źle ustawiona pompa pracuje mniej sprawnie.
- Grzałka elektryczna – jeśli często się włącza, grzeje bezpośrednio prądem, bez przewagi pompy, i mocno podbija zużycie.
Pamiętaj też, że cały ten rachunek dotyczy wyłącznie kosztu energii. Pompa zwykle wymaga większego wydatku na start niż wymiana starego kotła gazowego, a niższe rachunki odrabiają tę różnicę stopniowo. Przed decyzją zestaw zapotrzebowanie domu na ciepło, prognozowany SCOP, dostępne taryfy i pełny koszt montażu.
Czy relacja cen prądu do gazu może się poprawić?
Dane Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła (EHPA) opublikowane 4 listopada 2026 r. pokazują, że w większości krajów Europy prąd dla gospodarstw domowych jest ponad 2,5 raza droższy od gazu. Polska z relacją około 2,9:1 mieści się w tej grupie. Komisja Europejska w przedstawionym w lipcu 2026 r. Electrification Action Plan chce do 2030 roku zejść do maksymalnie 2,5:1 dla domów i 2:1 dla przemysłu, m.in. przez zmiany podatkowe i ograniczenie kosztów systemowych.
Przy niezmienionej cenie gazu oznaczałoby to prąd tańszy o około 13,8%. To jednak cel, a nie sztywny limit cen, i jego realizacja zależy od decyzji poszczególnych państw. Jeśli się uda, próg opłacalności spadnie i na plus wyjdą także pompy o nieco słabszym SCOP.