Masz przed sobą stos rachunków za prąd i chcesz wiedzieć, jaka fotowoltaika ci wystarczy? Zsumuj zużycie w kWh z ostatnich 12 miesięcy, nie kwoty w złotych. Wynik podziel przez około 1000, bo mniej więcej tyle kWh rocznie daje w Polsce 1 kWp paneli. Liczba, która wyjdzie, to moc instalacji w kWp.
Złotówki na rachunku to zła liczba
Najczęstszy błąd, jaki widzę, wygląda tak: ktoś bierze roczną kwotę za prąd i próbuje z niej wyciągnąć moc paneli. To nie działa, bo w złotych siedzą opłaty dystrybucyjne i handlowe, które z samym zużyciem energii mają niewiele wspólnego. Dwa domy z podobnym rachunkiem mogą pobierać zupełnie inną ilość prądu.
Na każdej fakturze szukaj pozycji energii czynnej pobranej z sieci, podanej w kWh. Sprawdź też, czy rozliczenie wynika z odczytu, czy z prognozy sprzedawcy. Prognoza potrafi rozjechać się z rzeczywistością, więc przed liczeniem sam porównałem faktury ze stanem licznika.
Przykład: dom ze zużyciem 4000 kWh
Załóżmy, że po zsumowaniu dwunastu faktur wychodzi 4000 kWh. Dzielisz to przez 1000 i masz 4 kWp. Mniej więcej tyle potrzeba, żeby panele w skali roku wyprodukowały tyle energii, ile dom zużywa.
Te 1000 kWh z jednego kWp to wartość orientacyjna. W Polsce przyjmuje się widełki 900–1100 kWh rocznie, zależnie od lokalizacji, kierunku dachu, kąta nachylenia i zacienienia. Przy słabszym dachu, dającym 900 kWh z kWp, ten sam dom potrzebowałby około 4,4 kWp. Przy bardzo dobrym, dającym 1100 kWh, wystarczy około 3,6 kWp.
Do wyniku warto dołożyć rozsądną rezerwę. Instalacja traci część energii na przewodach, w falowniku, przez wysoką temperaturę modułów i przez zabrudzenia. Dlatego pełniejsza wersja wzoru wygląda tak: roczne zużycie razy współczynnik rezerwy, podzielone przez produkcję z 1 kWp.
Pamiętaj też, że kWp to moc znamionowa z warunków testowych, a nie to, co panele dają w każdej godzinie. Latem pojawią się nadwyżki, a zimą produkcji zabraknie, nawet jeśli roczny bilans się zgadza.
Co zmienia planowana pompa ciepła?
Jeśli za rok lub dwa w domu ma stanąć pompa ciepła, liczenie z samych starych faktur da za małą instalację. Nowe urządzenie trzeba dopisać do bilansu jako dodatkowe kWh rocznie, zanim podzielisz wynik przez 1000. Dla naszego domu wzór wygląda wtedy tak: 4000 kWh plus roczne zużycie pompy, podzielone przez 1000.
Ile prądu weźmie pompa, zależy od izolacji budynku, temperatury zasilania i rodzaju ogrzewania, na przykład podłogówki albo grzejników. Ten szacunek weź od projektanta lub instalatora, nie z głowy. Tak samo doliczasz auto elektryczne: roczny przebieg w kilometrach mnożysz przez zużycie w kWh na kilometr.
Przy pompie ciepła patrz na rozkład miesięczny, a nie tylko na roczną sumę. Pompa pracuje najwięcej zimą, kiedy panele produkują najmniej, więc zgodny bilans na papierze nie oznacza, że w styczniu prąd popłynie z dachu.
Większa instalacja nie znaczy większa oszczędność
Kusi, żeby dołożyć kilka paneli na zapas. W net-billingu to słaby pomysł. Energia oddana do sieci i pobrana z sieci są rozliczane w pieniądzu, a nadwyżka trafia do sieci po wartości niższej niż cena prądu kupowanego razem z opłatami dystrybucyjnymi. Każda kilowatogodzina, której nie zużyjesz na miejscu, jest więc warta mniej.
Dlatego ważniejsza od samej mocy jest autokonsumpcja, czyli to, ile energii zużywasz w chwili, gdy panele pracują. Pomaga przesunięcie pracy bojlera, pompy ciepła czy ładowania auta na słoneczne godziny, automatyka sterująca odbiornikami albo magazyn energii. Magazyn poprawi bilans wieczorem, ale nie przeniesie letnich nadwyżek na zimę.
Jeśli w ciągu dnia domownicy korzystają z prądu głównie rano i po południu, rozważ układ paneli wschód–zachód. Południe daje więcej energii w skali roku, ale wschód–zachód rozkłada produkcję na te godziny, w których dom faktycznie ją zużywa.