Zimą otwierasz okno w sypialni tuż przed snem, żeby lepiej się spało? Od listopada do marca to najgorsza pora na wietrzenie, bo właśnie wtedy pod oknami wisi dym z kominów. Ja otwieram okna między 12 a 14, krótko i na oścież, a wieczorem najpierw zaglądam do aplikacji z jakością powietrza.
Dlaczego dym z kominów zostaje wieczorem przy oknach?
Wszystko zaczyna się, gdy ludzie wracają z pracy. Późnym popołudniem w domach jednorodzinnych i kamienicach ruszają piece, kotły i kominki. Z kominów leci tak zwana niska emisja, czyli dym z pyłami PM2.5 i PM10 oraz benzo(a)pirenem. To właśnie ten związek daje słodkawy zapach, który zimą czuć na wielu osiedlach.
Drugi powód to pogoda. Wieczorem przy ziemi szybko robi się zimno, a zimne powietrze działa jak pokrywka na garnku. Dym nie ucieka w górę, tylko zostaje nisko, mniej więcej na wysokości twoich okien. Fachowo nazywa się to inwersją termiczną.
Jeśli koło 22 otwierasz okno na kilka godzin, ten dym wchodzi do sypialni i osiada w pościeli oraz dywanie. Rano budzisz się wtedy z drapiącym gardłem, bólem głowy i bez energii. To te same zanieczyszczenia, przed którymi w ciągu dnia ostrzegają alerty RCB.
Rano między 7 a 9 też lepiej nie otwierać
Skoro nie wieczorem, to może zaraz po wstaniu? Też nie. Między 7 a 9 w miastach trwa poranny szczyt: korki, autobusy i auta ruszające na zimnych silnikach. W powietrzu jest wtedy dużo spalin i tlenków azotu.
Na przedmieściach rano wraca problem pieców. Wiele osób dokłada do kotła przed wyjściem do pracy, więc dym znów stoi między domami. Otwarte okno wpuszcza go do środka, zamiast dać ci świeże powietrze.
Między 12 a 14 powietrze jest najczystsze
Eksperci od jakości powietrza wskazują właśnie wczesne popołudnie. Sam przestawiłem się na wietrzenie w tych godzinach i do wieczornego otwierania okien już nie wracam. W południe sprzyjają temu trzy rzeczy naraz.
- Mniejszy ruch na drogach. Poranny szczyt już minął, a popołudniowy jeszcze się nie zaczął.
- Najcieplejsza pora doby. Zimna pokrywka pęka, a zanieczyszczenia łatwiej rozpraszają się wyżej.
- Słabiej pracujące piece. Większość ludzi jest poza domem, więc kominy nie dymią na pełnych obrotach.
Co zrobić, gdy w południe nie ma cię w domu?
Wiem, że większość z nas o tej porze siedzi w pracy. Jeśli pracujesz zdalnie, zrób sobie w południe przerwę na kawę i przy okazji przewietrz mieszkanie.
Jeśli wracasz po zmroku, nie otwieraj okna w ciemno. Najpierw sprawdź w aplikacji, jaka jest jakość powietrza w twojej okolicy. Gdy normy pyłów są przekroczone o kilkaset procent, odpuść wietrzenie tego wieczoru i włącz oczyszczacz powietrza, jeśli go masz.
Szeroko i krótko, a nie uchylone na godziny
Pora to jedno, sposób to drugie. Okno uchylone na długie godziny słabo wymienia powietrze, za to wychładza glify, ściany i podłogę. W zimnych narożnikach łatwo potem o pleśń.
Dlatego wietrzę tak jak Niemcy. Ich metoda nazywa się Stoßlüften, czyli krótkie wietrzenie przy oknach otwartych na oścież, i ma trzy proste kroki.
- Zakręcam kaloryfery na zero, żeby termostat nie zaczął grzać pełną mocą, gdy poczuje mróz.
- Otwieram okna na oścież na 5–10 minut, najlepiej po przeciwnych stronach mieszkania, żeby zrobił się przeciąg.
- Zamykam okna i odkręcam grzejniki.
Wilgotne, zużyte powietrze ucieka w kilka minut, a ściany, meble i podłogi nie zdążą oddać ciepła. Po zamknięciu okna temperatura w pokoju szybko wraca do normy, więc ogrzewanie nie pracuje na darmo.